Tổ khai sáng dòng Thiền Tỳ-ni-đa-lưu-chi ở Việt Nam | Chùa Vạn Hoa
Xem nhanh
Home / Pháp Thoại / Tổ khai sáng dòng Thiền Tỳ-ni-đa-lưu-chi ở Việt Nam
Tổ khai sáng dòng Thiền Tỳ-ni-đa-lưu-chi ở Việt Nam

Tổ khai sáng dòng Thiền Tỳ-ni-đa-lưu-chi ở Việt Nam

iMG_7816

Thiền sư Tỳ-ni-đa-lưu-chi

(Vinitaruci) – (? – 594)

(Tổ khai sáng dòng Thiền Tỳ-ni-đa-lưu-chi ở Việt Nam)

Sư là người Nam Thiên Trúc (Nam Ấn Độ) dòng Bà-la-môn tên Vinitaruci. Thuở nhỏ đã có chí khác thường, đi khắp miền Tây Trúc (Tây Ấn Độ) để tham khảo Thiền tông. Nhưng vì cơ duyên chưa gặp, Sư lại sang Đông Nam.

Sư sang Trung Quốc nhằm đời Trần Tuyên Đế niên hiệu Thái Kiến năm thứ sáu (574) vào đến Trường An. Gặp thời Chu Vũ Đế phá diệt Phật pháp, Sư lại phải sang qua đất Nghiệp (Hồ Nam). Lúc ấy, Tổ Tăng Xán đang mang y bát ở ẩn trong núi Tư Không, bỗng nhiên Sư tìm gặp được Tổ. Thấy cử chỉ phi phàm của Tổ, Sư phát tâm kính mộ, đến trước vòng tay ba lần, Tổ vẫn ngồi im nhắm mắt không nói. Sư đứng suy nghĩ giây lát bỗng nhiên tâm có sở đắc. Sư liền sụp xuống lạy ba lạy, Tổ cũng chỉ gật đầu ba cái. Sư lùi lại ba bước thưa:

– Đệ tử lâu nay không được an, Hòa thượng vì lòng đại từ bi, xin cho con theo hầu hạ Ngài.

Tổ bảo:

– Ngươi nên mau qua phương Nam giáo hóa, không nên ở đây lâu.

Sau khi được tâm ấn nơi Tổ, Sư từ biệt sang Quảng Châu trụ trì tại chùa Chế Chỉ. Thời gian sáu năm ở đây, Sư dịch xong bộ kinh “Tượng Đầu Tinh Xá” chữ Phạn ra chữ Hán(1).

Đến niên hiệu Đại Tường năm thứ hai nhà Chu (580), Sư sang Việt Nam trụ trì tại chùa Pháp Vân(2). Nơi đây, Sư dịch xong bộ kinh Đại Thừa Phương Quảng Tổng Trì(3).

Một hôm, Sư gọi đệ tử nhập thất là Pháp Hiền bảo:

– Tâm ấn của chư Phật, không có lừa dối, tròn đồng thái hư, không thiếu không dư, không đi không lại, không được không mất, chẳng một chẳng khác, chẳng thường chẳng đoạn; vốn không có chỗ sanh, cũng không có chỗ diệt, cũng chẳng xa lìa, mà chẳng phải chẳng xa lìa. Vì đối với vọng duyên mà giả lập tên ấy thôi. Bởi thế, chư Phật trong ba đời cũng như thế, nhiều đời Tổ sư cũng do như thế mà được, ta cũng do như thế được, ngươi cũng do như thế được, cho đến hữu tình vô tình cũng do như thế được. Tổ Tăng Xán khi ấn chứng tâm này cho ta, bảo ta mau về phương Nam giáo hóa, không nên ở đây lâu. Đã trải qua nhiều nơi, nay đến đây gặp được ngươi quả là phù hợp với lời huyền ký. Vậy ngươi khéo giữ gìn, giờ đi của ta đã đến.

Nói xong, Sư chắp tay thị tịch. Pháp Hiền làm lễ hỏa táng, lượm xá-lợi năm sắc, xây tháp cúng dường. Năm ấy nhằm niên hiệu Khai Hoàng thứ mười bốn nhà Tùy (594).

Về sau, vua Lý Thái Tông (1028-1054) có làm bài kệ truy tán phong tặng Sư:

Mở lối nước Nam đến
Nghe Ngài giỏi tập thiền.
Hiện bày các Phật tánh
Xa hiệp một nguồn tâm.
Trăng Lăng-già sáng rỡ
Hoa Bát-nhã ngạt ngào.
Bao giờ được gặp mặt
Cùng nhau bàn đạo huyền.

(Sáng tự Nam lai quốc
Văn quân cửu tập thiền
Ứng khai chư Phật tánh
Viễn hợp nhất tâm nguyên
Hạo hạo Lăng-già nguyệt
Phân phân Bát-nhã liên
Hà thời hạnh tương kiến
Tương dữ thoại trùng huyền.)

(1) Phật thuyết Tượng Đầu Tinh Xá Kinh, Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng số 466.

(2) Chùa Pháp Vân cũng gọi là chùa Dâu tên chữ là chùa Diên Ứng ở xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc, hiện nay cách Hà Nội khoảng 25km về hướng Đông. Chùa này thời Lý gọi là chùa Cổ Châu (làng Cổ Châu, huyện Siêu Loại); đời Trần gọi là chùa Thiền Định hay chùa Siêu Loại; đời Hậu Lê gọi là chùa Diên Ứng.

(3) Phật thuyết Đại Thừa Phương Quảng Tổng Trì Kinh, Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng số 275.

 

Thiền sư Pháp Hiền

(? – 626)

(Đời thứ 1, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

 

Sư họ Đỗ quê ở Chu Diên (Sơn Tây), thân hình to lớn cao đến bảy thước ba tấc (2m30). Khi mới xuất gia, Sư theo Đại sư Quán Duyên ở chùa Pháp Vân thọ giới. Đến lúc Tổ Tỳ-ni-đa-lưu-chi sang Việt Nam vào chùa Pháp Vân gặp Sư, Tổ nhìn kỹ vào mặt hỏi:

– Ngươi họ gì?

Sư đáp:

– Hòa thượng họ gì?

– Ngươi không có họ sao?

– Họ thì chẳng không, Hòa thượng làm sao biết được?

– Biết để làm gì?

Sư bỗng nhiên tự tỉnh, liền sụp xuống lạy. Tổ Tỳ-ni-đa-lưu-chi ấn chứng, từ đây về sau Sư luôn luôn theo hầu Tổ.

Sau khi Tổ tịch, Sư vào núi Từ Sơn tu thiền định, thân như cây gỗ, vật ngã đều quên. Các loài cầm thú thường quấn quít chung quanh Sư. Người đời thấy thế càng thêm kính mộ, đệ tử tìm đến học đạo càng ngày càng đông. Nhân đó, Sư mới lập chùa nhận đồ đệ ở tu, số học chúng hằng ngày trên ba trăm vị. Thiền tông phương Nam từ đây được thạnh hành.

Thích sử Lưu Phương nghe danh của Sư, bèn dâng sớ về Trung Quốc tâu lên vua nhà Tùy:

“… Cõi này người khâm sùng Phật giáo, lại có những vị cao đức danh tăng…”

Vua Tùy sai sứ mang năm hòm xá-lợi Phật và tờ điệp, bảo Sư xây tháp cúng dường. Sư bèn xây tháp ở chùa Pháp Vân và các chùa danh tiếng ở các châu Phong, Hoan, Trường, Ái… cũng đều dựng tháp cúng dường.

Về sau, Sư trụ trì tại chùa Chúng Thiện, núi Thiên Phước huyện Tiên Du.

Niên hiệu Võ Đức năm thứ chín đời Đường (626), Sư an tường thị tịch. Thiền sư Thanh Biện là người kế thừa dòng thiền của Sư.

 

Thiền sư Thanh Biện

(? – 686)

(Đời thứ 4, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư họ Đỗ quê ở Cổ Giao, năm mười hai tuổi theo ngài Pháp Đăng ở chùa Phổ Quang tu học. Khi ngài Pháp Đăng sắp thị tịch, Sư hỏi:

– Sau khi Hòa thượng đi, con nương tựa vào đâu?

Pháp Đăng bảo:

– Con chỉ Sùng Nghiệp mà thôi.

Sư mờ mịt không hiểu.

Pháp Đăng tịch rồi, Sư chuyên trì kinh Kim Cang lấy đó làm sự nghiệp.

Một hôm có Thiền khách đến viếng, thấy Sư trì kinh, bèn hỏi:

– Kinh này là mẹ chư Phật trong ba đời, thế nào là ý nghĩa mẹ Phật?

Sư thưa:

– Từ trước đến nay trì kinh mà chưa hiểu ý kinh.

Thiền khách hỏi:

– Ông trì kinh đến giờ đã được bao lâu?

– Đã tám năm.

– Trì kinh đã tám năm mà một ý kinh cũng không hiểu, dù trì mãi đến trăm năm nào có công dụng gì?

Sư liền đảnh lễ, thưa hỏi chỗ thâm sâu ấy. Thiền khách bảo đến Thiền sư Huệ Nghiêm ở chùa Sùng Nghiệp giải quyết cho. Sư chợt tỉnh, nói:

– Nay tôi mới biết lời của Hòa thượng Pháp Đăng, quả phù hợp như vậy.

Sư bèn khăn gói hỏi Thiền khách đường đến chùa Sùng Nghiệp. Đến nơi, Sư làm lễ ra mắt.

Thiền sư Huệ Nghiêm thấy liền hỏi:

– Ngươi vì việc gì đến?

Sư thưa:

– Con trong tâm có chỗ chưa ổn.

Huệ Nghiêm hỏi:

– Ngươi chưa ổn cái gì?

Sư liền đem việc trước thuật lại đầy đủ.

Huệ Nghiêm than rằng:

– Ngươi tự quên mất rồi, sao không nhớ trong kinh nói “Chư Phật trong ba đời và pháp A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đều từ kinh này ra”, đâu không phải là nghĩa mẹ chư Phật ư?

Sư thưa:

– Phải. Thế là con tự quên.

Huệ Nghiêm hỏi:

– Kinh này là người nào nói?

– Đâu không phải Như Lai nói sao?

– Trong kinh nói “Nếu nói Như Lai có nói pháp tức là chê bai Phật, người ấy không thể hiểu nghĩa ta nói”, ngươi khéo suy nghĩ đó. Nếu nói kinh này không phải Phật nói là chê bai kinh, nếu nói là Phật nói tức chê bai Phật. Ngươi phải làm sao? Nói mau! Nói mau!

Sư toan mở miệng, Huệ Nghiêm cầm phất tử đánh ngay miệng. Sư bỗng nhiên tỉnh ngộ. Liền sụp xuống lạy tạ. Sư ở lại đây một thời gian.

Sau, Sư đến trụ trì chùa Kiến Dương ở làng Hoa Lâm phủ Thiên Đức.

Hóa duyên đã mãn, Sư thị tịch năm Bính Tuất nhằm niên hiệu Thùy Cung thứ hai đời Đường (686).

 

Thiền sư Định Không

(730 – 808)

(Đời thứ 8, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư họ Nguyễn quê ở làng Cổ Pháp, con nhà danh giá, lại thâm hiểu về thế số. Những hành động của Sư đều hợp pháp tắc, người trong làng quí kính gọi là Trưởng lão.

Lúc tuổi đã lớn, Sư đến pháp hội Long Tuyền Nam Dương nghe pháp, liền lãnh hội ý chỉ. Nhân đây Sư phát tâm xuất gia theo Phật.

Đời Đường khoảng niên hiệu Trinh Nguyên (785-804), Sư lập ngôi chùa Quỳnh Lâm tại quê nhà. Khi đào đất đắp nền chùa gặp được một quả hương đề và mười cái khánh. Sư sai đem xuống nước rửa, một cái khánh lăn đến tận đáy ao mới dừng. Sư giải rằng:

– Chữ thập, chữ khẩu hợp thành chữ cổ. Chữ thủy, chữ khứ hợp thành chữ pháp. Thổ là chính chỗ chúng ta ở, tức chỉ đất này.

Nhân đây, Sư đổi tên làng là Cổ Pháp (trước tên Diên Uẩn), lại làm bài tụng:

Đất dâng pháp khí
Một món thuần đồng.
Ấy điềm Phật pháp hưng long
Đặt tên làng là Cổ Pháp.

(Địa trình pháp khí
Nhất phẩm tinh đồng.
Trị Phật pháp chi hưng long
Lập hương danh chi Cổ Pháp.)

Sư lại nói:

Pháp khí hiện ra mười cái chung đồng
Họ Lý làm vua ba phẩm thành công.

(Pháp khí xuất hiện thập khẩu đồng chung
Lý hưng vương tam phẩm thành công.)

Lại nói:

Thập, khẩu, thủy, thổ, khứ
Danh hiệu làng Cổ Pháp.
Gà ở sau loan nguyệt
Chính là Tam Bảo thạnh.

(Thập, khẩu, thủy, thổ, khứ
Cổ Pháp danh hương hiệu.
Kê cư loan nguyệt hậu
Chánh thị hưng Tam Bảo.)

Sau, Sư trụ trì tại chùa Thiền Chúng ở làng Dịch Bảng, phủ Thiên Đức (nay là làng Đình Bảng, phủ Từ Sơn, Bắc Ninh).

Sắp tịch, Sư gọi đệ tử Thông Thiện đến bảo:

– Ta muốn mở rộng làng xã, nhưng giữa chừng e gặp họa nạn, ắt có người khác đến phá hoại đất đai của chúng ta (quả nhiên, sau có Cao Biền đời Đường đến trấn ở đây). Sau khi ta tịch, ngươi khéo gìn giữ pháp của ta. Khi nào gặp người họ Đinh sẽ truyền thì nguyện của ta được mãn vậy.

Nói xong, Sư cáo biệt mà tịch, thọ bảy mươi chín tuổi, nhằm đời Đường niên hiệu Nguyên Hòa thứ ba (808) năm Bính Tý.

Thông Thiện xây tháp thờ Sư ở phía tây chùa Lục Tổ và ghi lời phó chúc rành rõ.

 

Thiền sư Vô Ngôn Thông

(? – 826)

(Tổ khai sáng dòng Thiền Vô Ngôn Thông ở Việt Nam)

Sư họ Trịnh quê ở Quảng Châu, xuất gia tại chùa Song Lâm xứ Vũ Châu. Tánh Sư điềm đạm ít nói mà thông minh, nên thời nhân gọi là Vô Ngôn Thông.

Sư lễ Phật, có một Thiền khách đến hỏi:

– Tọa chủ lễ đó là cái gì?

Sư đáp:

– Là Phật.

Thiền khách bèn chỉ tượng Phật hỏi:

– Cái này là Phật gì?

Sư không đáp được.

Đến tối, Sư y phục chỉnh tề đến lễ Thiền khách, thưa:

– Hôm nay Thầy hỏi, tôi chưa biết ý chỉ thế nào?

Thiền khách hỏi:

– Tọa chủ được mấy hạ?

Sư thưa:

– Mười hạ.

Thiền khách bảo:

– Đã từng xuất gia chưa?

Sư càng thêm mờ mịt.

Thiền khách khuyên Sư đồng đến tham vấn với Mã Tổ. Đi đến Giang Tây nghe tin Mã Tổ đã tịch, bèn đến yết kiến Bá Trượng Hoài Hải.

*
*   *

Một hôm trong giờ tham vấn, có vị Tăng hỏi Bá Trượng:

– Thế nào là pháp môn đốn ngộ của Đại thừa?

Bá Trượng đáp:

– Đất tâm nếu không, mặt trời trí tuệ tự chiếu.

Nghe câu này, Sư hoát nhiên đại ngộ.

*
*   *

Sau, Sư về Quảng Châu trụ trì tại chùa Hòa An. Có người hỏi:

– Thầy phải Thiền sư chăng?

Sư đáp:

– Bần đạo chẳng từng học thiền.

Sư lặng thinh giây lâu, gọi người kia.

Người kia đáp:

– Dạ!

Sư chỉ cây tòng lư (cây móc).

*
*   *

Một hôm, Sư bảo Huệ Tịch đem giường lại. Huệ Tịch đem đến.

Sư bảo:

– Đem lại chỗ cũ.

Huệ Tịch vâng theo.

Sư hỏi:

– Cái giường ở bên này là vật gì?

– Không vật.

Sư gọi:

– Huệ Tịch!

Huệ Tịch đáp:

– Dạ!

Sư bảo:

– Đi!

*
*   *

Năm Canh Tý niên hiệu Nguyên Hòa thứ mười lăm đời Đường (820), Sư sang An Nam ở chùa Kiến Sơ làng Phù Đổng, huyện Tiên Du Bắc Ninh. Ở đây trọn ngày, Sư ngồi xây mặt vào vách, suốt mấy năm mà không ai biết, chỉ Thiền sư Cảm Thành (trụ trì chùa này) biết Sư là vị Cao tăng đắc đạo trong nhà thiền. Cảm Thành hết lòng kính trọng tôn thờ Sư làm thầy.

Một hôm, Sư gọi Cảm Thành đến bảo:

– Ngày xưa Tổ sư là Nam Nhạc Hoài Nhượng khi sắp tịch có dặn mấy lời:

Tất cả các pháp đều từ tâm sanh
Tâm không chỗ sanh, pháp không chỗ trụ.
Nếu đạt tâm địa chỗ trụ không ngại
Chẳng gặp thượng căn dè dặt chớ dạy.

(Nhất thiết chư pháp giai tùng tâm sanh
Tâm vô sở sanh pháp vô sở trụ.
Nhược đạt tâm địa sở trụ vô ngại
Phi ngộ thượng căn thận vật khinh hứa.)

Nói xong, Sư chấp tay thị tịch, nhằm năm Bảo Lịch thứ hai đời Đường (826). Cảm Thành rước Sư lên hỏa đàn, thu hài cốt xây tháp thờ ở núi Tiên Du.

 

Thiền sư Cảm Thành

(? – 860)

(Đời thứ 1, dòng Vô Ngôn Thông)

Sư quê ở Tiên Du, không rõ họ gì, chỉ biết mới xuất gia đạo hiệu là Lập Đức, ở tại quận nhà chuyên lấy việc trì tụng làm sự nghiệp. Có Hương hào họ Nguyễn ở làng Phù Đổng mến đức hạnh cao cả của Sư, tình nguyện đem gia trạch cúng cho Sư làm ngôi chùa. Sư một mực từ chối. Ban đêm Sư mộng thấy thần nhân mách: “Nếu theo ý họ Nguyễn, thời gian chẳng lâu sẽ được điều lành lớn.” Nhân đó, Sư mới nhận lời, nay chính là ngôi chùa Kiến Sơ ở làng Phù Đổng ấy vậy.

Quả như lời thần nhân mách, Sư về trụ trì chưa bao lâu, Thiền sư Vô Ngôn Thông đến. Biết Thiền sư chẳng phải là hạng thường, Sư hôm sớm hết lòng thờ kính, không hề biếng trễ. Vì thế Thiền sư Vô Ngôn Thông đổi hiệu Sư là Cảm Thành.

Một hôm, Thiền sư Vô Ngôn Thông gọi Sư vào dạy:

– Xưa đức Thế Tôn vì một nhân duyên lớn mà xuất hiện ở đời, hóa duyên viên mãn Ngài vào Niết-bàn. Diệu tâm này tên Chánh pháp Nhãn tạng, Thật tướng không tướng, pháp môn chánh định, chính Ngài trao cho đệ tử là Tôn giả Ma-ha Ca-diếp làm Sơ tổ. Đời đời truyền nhau đến Tổ Đạt-ma, từ Ấn Độ sang Trung Hoa trải bao nguy hiểm, vì truyền pháp này. Cứ thế đến Lục tổ Tào Khê được nơi Ngũ Tổ, vẫn dòng phái Đạt-ma. Tổ Đạt-ma lúc mới đến, vì người chưa tin hiểu nên lấy việc truyền y bát để rõ chỗ đắc pháp. Nay niềm tin đã thuần thục, thì y là đầu mối của sự tranh giành. Thế nên, Ngũ Tổ dặn: “Phải dừng ngay nơi ông, không nên truyền nữa.” Do đó, đến nay chỉ dùng tâm truyền tâm mà chẳng trao y bát.

Khi ấy, Tổ sư Nam Nhạc Hoài Nhượng nhận được chân truyền này, bèn trao cho Mã Tổ Đạo Nhất, Mã Tổ trao cho Bá Trượng Hoài Hải. Ta ở chỗ Tiên sư Bá Trượng nhận được tâm pháp ấy đã lâu, nghe ở phương này (Việt Nam) có nhiều người hâm mộ Đại thừa, vì thế mà đến phương Nam để tìm thiện tri thức. Nay ta gặp ngươi đây, ấy bởi túc duyên đã sẵn. Nghe ta nói kệ:

Các nơi đồn đại
Dối tự huyên truyền
Rằng thủy tổ ta
Gốc từ Tây Thiên.
Truyền pháp Nhãn tạng
Gọi đó là Thiền
Một hoa năm cánh
Hạt giống liên miên.
Thầm hợp lời mật
Muôn ngàn có duyên
Đều gọi Tâm tông
Thanh tịnh bản nhiên.
Tây Thiên cõi này
Cõi này Tây Thiên
Xưa nay nhật nguyệt
Xưa nay sơn xuyên.
Chạm đến thành trệ
Phật Tổ thành oan
Sai đó hào ly
Mất đó trăm ngàn.
Ngươi khéo quán sát
Chớ lừa cháu con
Ngay như hỏi ta
Ta vốn không lời.

(Chư phương hạo hạo
Vọng tự huyên truyền
Vị ngô thủy tổ
Thân tự Tây Thiên.
Truyền pháp nhãn tạng
Mục vị chi thiền
Nhất hoa ngũ diệp
Chủng tử miên miên.
Tiềm phù mật ngữ
Thiên vạn hữu duyên
Hàm vị Tâm tông
Thanh tịnh bản nhiên.
Tây Thiên thử độ
Thử độ Tây Thiên
Cổ kim nhật nguyệt
Cổ kim sơn xuyên.
Xúc đồ thành trệ
Phật Tổ thành oan
Sai chi hào ly
Thất chi bách thiên.
Nhữ thiện quán sát
Mạc trám nhi tôn
Trực nhiêu vấn ngã
Ngã bổn vô ngôn.)

Nghe xong bài kệ, Sư liền lãnh ngộ.

*
*   *

Có vị Tăng đến hỏi:

– Thế nào là Phật?

Sư đáp:

– Khắp tất cả chỗ.

– Thế nào là Phật tâm?

– Chẳng từng che dấu.

– Học nhân chẳng hội.

– Đã lầm qua rồi.

*
*   *

Về sau, Sư không bệnh mà tịch vào năm Canh Thìn, nhằm năm đầu niên hiệu Hàm Thông (860) nhà Đường.

Thiền sư Thiện Hội

(? – 900)

(Đời thứ 2, dòng Vô Ngôn Thông)

Sư quê ở Điển Lãnh, thuở nhỏ theo thầy Tiệm Nguyên ở chùa Đông Lâm bản hương xuất gia, hiệu là Tổ Phong. Lớn lên, Sư vân du khắp nơi để tìm thầy tham học. Khi đến chùa Kiến Sơ gặp Thiền sư Cảm Thành bèn xin ở lại đây. Phục vụ Thiền sư Cảm Thành hơn mười năm, mà Sư không biết mỏi mệt.

Một hôm, Sư vào thất hỏi:

– Trong kinh có nói: “Đức Thích-ca Như Lai đã từng tu hành trải vô số kiếp mới được thành Phật.” Nay Thầy dạy rằng: “Tâm tức là Phật”, con chưa hiểu lẽ đó, cúi xin Thầy một phen khai ngộ cho.

Thiền sư Cảm Thành bảo:

– Trong kinh là người nào nói?

Sư thưa:

– Đâu không phải là Phật nói ư?

– Nếu là Phật nói, tại sao trong kinh Văn-thù lại nói: “Ta trụ ở đời bốn mươi chín năm, chưa từng nói một chữ dạy người.” Cổ đức nói: “Người tìm nơi văn, chấp nơi chứng càng thêm trệ; khổ hạnh cầu Phật là mê, lìa tâm cầu Phật là ngoại đạo; chấp tâm cầu Phật là ma.”

– Như thế, tâm ấy cái gì chẳng phải Phật, cái gì là Phật?

– Xưa có người đến hỏi Mã Tổ: “Tâm tức là Phật, tâm nào là Phật?” Mã Tổ bảo: “Ông nghi cái nào chẳng phải Phật chỉ ra xem?” Người kia không đáp được. Tổ dạy: “Đạt thì khắp tất cả cảnh, chẳng ngộ hằng trái xa.” Chỉ câu nói này, ngươi lại hội chăng?

Liền đó, Sư thưa:

– Nay con hội rồi.

– Ngươi hội thế nào?

– Khắp tất cả chỗ không đâu chẳng phải tâm Phật.

Nói xong Sư sụp xuống lạy.

Thiền sư Cảm Thành bảo:

– Thế là ngươi hiểu đúng rồi.

Nhân đó, Thiền sư Cảm Thành cho Sư hiệu là Thiện Hội.

Sau, Sư trụ trì ở chùa Định Thiền làng Siêu Loại để truyền bá Tâm tông. Năm thứ ba niên hiệu Quang Hóa đời Đường (900), Sư tịch tại bản tự.

Trưởng lão La Quí

(852 – 936)

(Đời thứ 10, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư họ Đinh người An Chân, đi du phương từ thuở nhỏ, tham yết khắp các bậc thầy nổi danh trong nhà Thiền. Trải nhiều năm như thế, mà pháp duyên chưa hợp, Sư sắp thối chí. Sau gặp Thiền sư Thông Thiện ở chùa Thiền Chúng nói một câu, tâm Sư liền khai ngộ. Từ đây, Sư ở lại hầu hạ thầy.

Thiền sư Thông Thiện sắp tịch gọi Sư đến bảo:

– Xưa thầy ta là Định Không từng dặn dò rằng: “Con khéo giữ gìn pháp của ta, gặp người họ Đinh sẽ truyền.” Ngươi gắng đảm đương lấy. Nay ta đi vậy.

Sư đã được pháp tùy phương diễn hóa, chọn đất cất chùa. Mỗi khi nói ra lời nào đều phù hợp sấm ngữ. Sư tổ chức đúc tượng Lục Tổ bằng vàng tại chùa Lục Tổ. Sau vì sợ trộm cướp nên đem chôn trước cửa chùa. Sư di chúc rằng:

Gặp vua sáng thì hiện
Thấy chúa tối nên ẩn.

(Trị minh vương tắc xuất
Ngộ ám chúa tắc tàng.)

Sư trụ trì chùa Song Lâm, làng Phù Ninh, phủ Thiên Đức.

Sắp tịch, Sư bảo đệ tử là Thiền Ông rằng:

– Thuở trước Cao Biền xây thành bên sông Tô Lịch, vì biết vùng đất làng Cổ Pháp có khí tượng đế vương, nên cho đào đứt con sông Điềm và những hồ ao liên hệ v.v… đến mười chín chỗ để mà ếm đó. Nay ta đã sai Khúc Lãm lấp lại như xưa. Lại ta có trồng một cây Miên ở chùa Minh Châu để trấn chỗ bị đứt. Biết sau này ắt có vua hiền ra đời, để vun bồi chánh pháp của ta. Sau khi ta tịch, ngươi nên đắp lên một nền đất, xây lên ngọn tháp, lấy pháp để kín trong ấy, chớ cho người thấy.

Nói xong, Sư thị tịch, thọ tám mươi lăm tuổi, nhằm niên hiệu Thanh Thái thứ ba nhà Hậu Đường (936).

Lúc trồng cây Miên, Sư có làm bài kệ:

Đại sơn đầu rồng dấy
Đuôi to ẩn Châu Minh
Thập bát tử định thành
Cây gạo hiện hình rồng
Thỏ gà trong tháng chuột
Quyết thấy mặt trời lên.

(Đại sơn long đầu khởi
Cầu vỹ ẩn Chu Minh
Thập bát tử định thành
Miên thọ hiện long hình
Thố kê thử ngoạt nội
Định kiến nhật xuất thanh.)

Thiền sư Pháp Thuận

(914 – 990)

(Đời thứ 10, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư họ Đỗ, không rõ quê quán ở đâu, xuất gia từ thuở bé, thọ giới với Thiền sư Long Thọ Phù Trì. Sau khi đắc pháp, Sư nói lời nào cũng phù hợp sấm ngữ.

Nhà Tiền Lê mới dựng nghiệp, thường mời Sư vào triều luận bàn việc chánh trị và ngoại giao. Khi quốc thái dân an, Sư không nhận sự phong thưởng. Vì thế, vua Lê Đại Hành rất kính trọng, không dám gọi tên, chỉ gọi là Đỗ pháp sư. Nhà vua nhờ Sư trông coi việc soạn thảo văn kiện, thư từ ngoại giao.

Năm Thiên Phước thứ bảy (986), nhà Tống sai sứ là Lý Giác sang phong tước hiệu cho vua Đại Hành. Vua nhờ Sư cải trang làm lái đò để đón sứ. Trên sông, bất chợt Lý Giác thấy hai con ngỗng bơi, cảm hứng liền ngâm:

Song song ngỗng một đôi
Ngửa mặt ngó ven trời.

(Nga nga lưỡng nga nga
Ngưỡng diện hướng thiên nha.)

Sư đang chèo, ứng khẩu ngâm tiếp:

Lông trắng phơi dòng biếc
Sóng xanh chân hồng bơi.

(TT. Mật Thể)

(Bạch mao phô lục thủy
Hồng trạo bãi thanh ba.)

Lý Giác rất thán phục.

*
*   *

Vua Đại Hành hỏi vận nước dài ngắn thế nào, Sư đáp bằng bài kệ:

Vận nước như dây quấn
Trời Nam sống thái bình
Rảnh rang trên điện các
Chốn chốn dứt đao binh.

(Quốc tộ như đằng lạc
Nam thiên lý thái bình
Vô vi cư điện các
Xứ xứ tức đao binh.)

Về sau, Sư trụ trì chùa Cổ Sơn làng Thừ, quận Ải.

Niên hiệu Hưng Thống thứ hai (990), Sư không bệnh mà tịch, thọ bảy mươi sáu tuổi. Tác phẩm của Sư có:

*  Bồ-tát Hiệu Sám Hối Văn

*  Thơ tiếp Lý Giác

*  Một bài kệ.

Thiền sư Vân Phong

(? – 956)

(Đời thứ 3, dòng Vô Ngôn Thông)

Sư họ Nguyễn, quê ở Từ Liêm quận Vĩnh Khương. Khi mẹ mang thai Sư, thường trai giới tụng kinh, lúc sanh ra có hào quang chiếu sáng cả nhà. Bởi cha mẹ nhận thấy sự linh dị ấy nên cho Sư đi xuất gia.

Đến lớn, Sư theo hầu Thiền sư Thiện Hội ở Siêu Loại. Sư thuộc hàng cao đệ, được thầy truyền dạy thiền yếu. Thiện Hội thường bảo Sư:

– Sống chết là việc lớn, cần phải thấu triệt.

Sư hỏi:

– Khi sống chết đến làm sao tránh được?

– Hãy nắm lấy chỗ không sống chết mà tránh.

– Thế nào là chỗ không sống chết?

– Ngay trong sống chết nhận lấy mới được.

– Làm sao mà hiểu?

– Ngươi hãy đi, chiều sẽ đến.

Chiều Sư lại vào. Thiện Hội bảo:

– Đợi sáng mai, chúng sẽ chứng minh cho ngươi.

Sư hoát nhiên tỉnh ngộ, liền sụp xuống lạy.

Thiện Hội hỏi:

– Ngươi thấy đạo lý gì?

Sư thưa:

– Con đã lãnh hội.

– Ngươi hội thế nào?

Sư bèn đưa nắm tay lên thưa:

– Chẳng tỉnh ngộ là cái gì?

Thiện Hội liền thôi.

*
*   *

Sau, Sư trụ trì chùa Khai Quốc trong kinh đô Thăng Long. Đến năm thứ ba niên hiệu Hiển Đức đời Châu (956), Sư thị tịch.

 

Đại sư Khuông Việt

(933 – 1011)

(Đời thứ 4, dòng Vô Ngôn Thông)

Sư tục danh Ngô Chân Lưu, quê làng Cát Lợi quận Thường Lạc, dòng dõi của Ngô Thuận Đế. Sư dáng mạo khôi ngô, ý chí lỗi lạc và tánh tình bình thản. Thuở nhỏ theo nghiệp Nho, lớn lên trở về Phật. Sư thọ giáo với Thiền sư Vân Phong ở chùa Khai Quốc, thấu tột thiền yếu và đọc khắp các kinh điển.

Năm bốn mươi tuổi, danh Sư vang khắp tùng lâm, vua Đinh Tiên Hoàng mời vào cung hỏi đạo. Sư ứng đối rành rẽ, Vua rất mến phục, phong chức Tăng thống. Năm sau, niên hiệu Thái Bình thứ hai (971), Vua lại phong Khuông Việt đại sư.

Đến đời vua Lê Đại Hành, Sư càng được kính trọng. Bao nhiêu việc binh, việc nước, Vua đều mời Sư vào hỏi.

Năm thứ bảy niên hiệu Thiên Phước (986), nhà Tống sai sứ là Lý Giác sang nước ta, vua Đại Hành sắc Sư ra đón tiếp sứ. Khi Lý Giác về có để lại một bài thơ:

May gặp minh quân giúp việc làm
Một mình hai lượt sứ miền Nam.
Mấy phen qua lại lòng thêm nhớ
Muôn dặm non sông mắt chửa nhàm.
Ngựa đạp mây bay qua suối đá
Xe vòng núi chạy tới dòng lam.
Ngoài trời lại có trời soi rạng
Vừng nguyệt trong in ngọn sóng đầm.

(TT. Mật Thể)

(Hạnh ngộ minh thời tán thạnh du
Nhất thân lưỡng độ sứ Giao Châu
Đông đô tái biệt tâm vưu luyến
Nam Việt thiên trùng vọng vị hưu.
Mã đạp yên vân xuyên lãng thạch
Xa từ thanh chướng phiếm trường lưu
Thiên ngoại hữu thiên ưng viễn chiếu
Khê đàm ba tịnh kiến thiềm thu.)

Vua Đại Hành đưa bài thơ ấy cho Sư xem, và hỏi có ý gì không.

Sư tâu:

– Câu thứ bảy sứ Tống có ý tôn Bệ hạ ngang hàng với Vua của họ.

Vua Đại Hành nhờ Sư làm một bài tiễn sứ. Sư vâng lệnh làm bài từ theo điệu “Tống vương lang qui”:

Gió hòa phấp phới chiếc buồm hoa
Thần tiên trở lại nhà.
Đường muôn ngàn dặm trải phong ba
Cửa trời nhắm đường xa.
Một chén quan hà dạ thiết tha
Thương nhớ biết bao là.
Nỗi niềm xin nhớ cõi Nam hà
Bầy tỏ với Vua ta.

(TT. Mật Thể)

(Tường quang phong hảo cẩm phàm trương
Thần tiên phục đế hương.
Thiên lý vạn lý thiệp thương lương
Cửu thiên qui lộ trường.
Nhân tình thảm thiết đối ly thương
Phan luyến sứ tình lang.
Nguyện tương thâm ý vị nam cương.
Phân minh tấu ngã hoàng.)

Sau, Sư viện lẽ già yếu xin từ quan, về quê dựng một ngôi chùa hiệu Phật-đà trên núi Du Hí, làng Cát Lợi, quận Thường Lạc, rồi trụ trì ở đó. Học giả bốn phương tụ họp về học vấn rất đông.

Một hôm, đệ tử nhập thất là Đa Bảo hỏi:

– Thế nào là trước sau học đạo?

Sư đáp:

– Trước sau không vật tợ hư không,
Hội đắc chân như thể tự đồng.

(Thủy chung vô vật diệu hư không,
Hội đắc chân như thể tự đồng.)

– Làm sao gìn giữ?

– Không chỗ cho ngươi hạ thủ.

– Hòa thượng nói rõ rồi.

– Ngươi hội thế nào?

Đa Bảo hét một tiếng.

*
*   *

Năm thứ hai niên hiệu Thuận Thiên triều Lý (1011) ngày rằm tháng hai, Sư gọi Đa Bảo lại nói kệ:

Trong cây sẵn có lửa,
Có lửa, lửa lại sanh.
Nếu bảo cây không lửa,
Cọ xát làm gì sanh.

(Mộc trung nguyên hữu hỏa,
Hữu hỏa, hỏa hoàn sanh.
Nhược vị mộc vô hỏa,
Toản toại hà do manh.)

Dạy kệ xong, Sư ngồi kiết-già thị tịch, thọ bảy mươi chín tuổi.

 

Thiền sư Ma-ha

(Ma-ha Ma-da)

(Đời thứ 10, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư gốc người Chiêm Thành, sau đổi họ là Dương. Cha tên Bối Đà, tinh thông sách lá bối, làm quan dưới triều Lê là Bối trưởng (xưa gọi Đà phan). Lớn lên Sư có nhận thức thấu đáo, học thông cả hai thứ chữ Phạn và Hán.

Năm hai mươi bốn tuổi, Sư nối nghiệp cho cha kế thế trụ trì ngôi chùa cũ. Một hôm, đang lúc giảng kinh thấy Hộ pháp Thiện thần xuất hiện quở rằng: “Đâu cần cái học bên ngoài ấy làm gì? Ắt không thể thông lý.” Do đây hai mắt Sư bị mù. Sư hết lòng ăn năn hối lỗi, toan gieo mình xuống vực sâu mà chết. Bỗng gặp Đông Lâm Viễn ngăn rằng: “Dừng! Dừng!” Sư nghe lời này liền tỉnh ngộ.

Về sau, Sư đến chùa Cổ Sơn thọ giáo với Thiền sư Đỗ Pháp Thuận. Ở đây Sư chuyên việc sám hối và tụng Đại Bi tâm chú, ròng rã ba năm chưa từng có một phút giây biếng trễ. Cảm Bồ-tát Quan Âm lấy nước cành dương rưới trên đảnh và mặt mắt. Bỗng nhiên mắt Sư sáng lại tâm càng thanh tịnh.

Niên hiệu Thuận Thiên năm thứ năm (1014), Sư dời về ngọn núi Đại Vân ở Trường An ngày ngày chuyên cần tu tập được “Tổng trì tam-muội” và các pháp thuật, người đời không thể lường nổi.

Hoàng đế Lê Đại Hành ba lần triệu Sư vào cung thưa hỏi, Sư chỉ chắp tay cúi đầu mà thôi. Đến lần thứ ba, Sư mới đáp: “Cuồng tăng ở chùa Quan Ái.” Vua nổi giận sai cầm Sư ở chùa Vạn Tuế trong Đại nội, cắt người canh gác. Sáng hôm sau thấy Sư ở ngoài phòng tăng, mà cửa vẫn kín như cũ. Vua rất kinh dị, bèn trả tự do cho Sư.

Sư dạo phương Nam châu Ái, đến trấn Sa Đảng. Nhân dân ở đây rất sùng mộ quỉ thần, lấy việc sát sanh làm chủ yếu. Sư khuyên họ ăn chay làm phước, họ đồng đáp: “Thiên thần của chúng tôi, họa phước không dám trái.” Sư bảo: “Các ngươi nếu bỏ ác làm lành, dù có quỉ thần xúc hại Lão tăng sẽ gánh chịu cho.” Dân làng thưa: “Gần đây có người mang bệnh hủi nặng, các thầy thuốc đều bó tay, nếu ông trị lành được bệnh này, chúng tôi sẽ nghe theo lời khuyên.” Sư bảo dẫn người bệnh ấy đến. Họ đến, Sư liền tụng chú, lấy nước phun vào người bệnh, chẳng bao lâu bệnh được lành. Dân làng tuy cảm phục, mà tập nhiễm của họ đã lâu, chưa có thể nhất thời cảm hóa được.

Trong đó, có Hương hào họ Ngô nhân ăn thịt uống rượu bèn đem nài ép Sư: “Hòa thượng có thể thưởng thức cái vui này với chúng tôi, chúng tôi sẽ tuân theo lời Ngài dạy.” Sư đáp: “Đã mời thì chẳng dám từ, chỉ sợ e đau bụng thôi.” Hương hào mừng rỡ thưa: “Có đau thì tôi xin thay cho.” Sư nhận lời, ăn uống được vài tuần rượu, chợt bụng sình to lên, hơi thở hào hển. Sư kêu to: “Ông Hương hào đâu chịu thay cho tôi!” Ông Hương hào và cả bọn mặt xám ngắt, không biết làm sao.

Sư tự chấp tay niệm lên: “Nam-mô Phật, Nam-mô Pháp, Nam-mô Tăng cứu con.” Giây lát, Sư mửa ra thịt thì biến thành thú chạy, cá thì hiện cá nhảy, rượu thì hóa thành nước đồng. Mọi người trông thấy đều kinh hãi. Sư bảo: “Thân các ngươi bệnh thì ta chữa được lành, ta đau bụng các ngươi không thay thế được. Vậy từ nay các ngươi có theo lời ta dạy hay không?”

Tất cả dân làng đều bái tạ xin vâng.

Năm Thiên Thành thứ hai (1029), quan Đô úy Nguyễn Quang Lợi mời Sư trụ trì chùa Khai Thiên, phủ Thái Bình. Ở đây được sáu năm, Sư lại rời châu Hoan. Từ đó về sau chẳng biết Sư trụ ở phương nào.

 

Thiền Ông Đạo Giả

(902 – 979)

(Đời thứ 11, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

 

Sư họ Lữ quê làng Cổ Pháp, tuổi nhỏ đã không thích việc đời. Sau theo Đinh trưởng lão xuất gia và đắc pháp.

Sư trụ trì ở chùa Song Lâm làng Phù Ninh, phủ Thiên Đức. Niên hiệu Thái Bình thứ mười triều Đinh (979) nhằm năm Kỷ Mão, Sư viên tịch, thọ bảy mươi tám tuổi.

 

Thiền sư Sùng Phạm

(1004 – 1087)

(Đời thứ 11, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư họ Mâu, dáng vẻ mạnh mẽ to lớn, hai trái tai thòng đến vai. Xuất gia xong, Sư đến tham vấn với ngài Vô Ngại ở Hương Thành. Sau khi được tâm ấn, Sư dạo khắp nước Thiên Trúc để cầu học hỏi sâu rộng. Mãn chín năm Sư trở về nước gồm thông giới định.

Về sau, Sư trụ trì chùa Pháp Vân làng Cổ Châu, Long Biên thuyết pháp giáo hóa, học giả các nơi qui hướng rất đông.

Hoàng đế Lê Đại Hành nhiều phen thỉnh Sư vào cung để thưa hỏi huyền chỉ. Vua lấy lễ đãi Sư rất trọng hậu.

Đến năm Quảng Hựu thứ ba triều Lý (1087) nhằm năm Đinh Mão, Sư viên tịch, thọ tám mươi bốn tuổi.

Vua Lý Nhân Tông có làm bài kệ truy tặng Sư:

Nước Nam ngài Sùng Phạm
Tâm không thi đậu về
Tai dài hiện tướng lạ
Pháp pháp thảy nhiệm mầu.

(Sùng Phạm cư Nam quốc
Tâm không cập đệ qui
Nhĩ trường hồi thụy chất
Pháp pháp tận ly vi.)

 

Thiền sư Định Huệ

(Đời thứ 12, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư họ Khúc quê ở Cẩm Điền, Phong Châu. Lúc đầu, Sư cùng Thiền sư Vạn Hạnh thờ Thiền Ông Đạo Giả làm thầy, và được truyền tâm ấn. Sau Sư về trụ trì ở chùa Quang Hưng, làng An Trinh, phủ Thiên Đức.

Khi sắp tịch, Sư trao Pháp ấn lại cho đệ tử Lâm Huệ Sinh.

 

 

Thiền sư Vạn Hạnh

(? – 1018)

(Đời thứ 12, dòng Tỳ-ni-đa-lưu-chi)

Sư họ Nguyễn, quê ở làng Cổ Pháp, gia đình đời đời thờ Phật. Thuở nhỏ Sư đã thông minh khác thường, thông suốt Tam học và nghiên cứu Bách luận, mà vẫn xem thường công danh phú quí.

Năm hai mươi mốt tuổi Sư xuất gia, cùng Thiền sư Định Huệ, thọ học với Thiền Ông Đạo Giả ở chùa Lục Tổ làng Dịch Bảng phủ Thiên Đức. Khi việc rảnh rỗi, Sư học hỏi quên cả mỏi mệt.

Sau khi Thiền Ông tịch, Sư kế tiếp trụ trì chùa này và chuyên tập pháp “Tổng trì tam-ma-địa” lấy đó làm sự nghiệp. Bấy giờ Sư có nói ra lời gì dân chúng đều cho là lời sấm ký. Vua Lê Đại Hành rất tôn kính Sư.

Niên hiệu Thiên Phúc năm thứ nhất (980), tướng Tống là Hầu Nhân Bảo kéo quân sang đánh nước ta, đóng binh ở Cương Giáp, Lạng Sơn, vua Lê Đại Hành mời Sư đến hỏi:

– Quân ta thắng bại thế nào?

Sư đáp:

– Trong ba, bảy ngày thì giặc ắt lui.

Quả đúng như lời Sư đoán.

Có kẻ gian tên Đỗ Ngân âm mưu hại Sư. Biết trước sự việc, Sư đưa cho y một bài thơ:

Thổ mộc sanh nhau Cấn với Kim,
Vì sao ôm ấp lòng hận phiền?
Bấy giờ tôi biết lòng buồn dứt,
Thật đến sau này chẳng bận tâm.

(Thổ mộc tương sanh Cấn bạn Câm (kim)(1)
Vân hà mưu ngã uẩn linh khâm?
Đương thời ngũ khẩu thu tâm tuyệt
Chân chí vị lai bất hận tâm.)

Được thơ này gã Ngân hoảng sợ không tiến hành mưu hại nữa.

Lúc vua Lê Ngọa Triều ở ngôi quá tàn bạo, mọi người đều oán ghét. Khi ấy Lý Thái Tổ còn làm chức Thân vệ, chưa lên ngôi. Bấy giờ trong nước có những điềm lạ xuất hiện liên miên. Tùy theo chỗ thấy nghe, Sư đều bàn giải phù hợp với triệu chứng nhà Lê sắp mất, nhà Lý lên thay.

Ngày vua Lý Thái Tổ lên ngôi, Sư ở tại chùa Lục Tổ mà vẫn biết trước, báo tin cho chú và bác vua Lý hay: “Thiên tử đã băng hà, Lý thân vệ đã khuất phục trong thành nội, túc trực trong vài ngày Thân vệ ắt được thiên hạ.” Và để chiêu an bá tánh, Sư ra yết thị rằng:

Tật Lê chìm biển Bắc
Cây Lý che trời Nam
Bốn phương binh đao dứt
Tám hướng thảy bình an.

(Tật Lê trầm bắc thủy
Lý tử thọ nam thiên
Tứ phương qua can tịnh
Bát biểu hạ bình an.)

*
*   *

Niên hiệu Thuận Thiên thứ chín (1018) ngày rằm tháng năm, Sư không bệnh chi, mà gọi chúng nói kệ:

Thân như bóng chớp có rồi không,
Cây cỏ Xuân tươi, Thu đượm hồng,
Mặc cuộc thạnh suy không sợ hãi,
Thạnh suy như cỏ hạt sương đông.

(Thân như điện ảnh hữu hoàn vô
Vạn mộc Xuân vinh Thu hựu khô.
Nhậm vận thạnh suy vô bố úy
Thạnh suy như lộ thảo đầu phô.)

Nói xong, Sư lại bảo chúng: “Các ngươi cần trụ chỗ nào? Ta chẳng lấy chỗ trụ mà trụ, chẳng y không trụ mà trụ.” Ngừng giây lát, Sư tịch.

*

Vua Lý Thái Tổ và đệ tử làm lễ hỏa táng, nhặt xá-lợi xây tháp cúng dường.

Về sau vua Lý Nhân Tông có làm bài truy tán Sư rằng:

Vạn Hạnh thông ba mé(2)
Thật hợp lời sấm xưa.
Quê nhà tên Cổ Pháp
Dựng gậy vững kinh vua.

(Vạn Hạnh dung tam tế,
Chơn phù cổ sấm cơ (ky).
Hương quan danh Cổ Pháp
Trụ tích trấn vương kỳ.)

(1) Chữ Thổ chữ Mộc hợp thành chữ Đỗ, chữ Cấn chữ Kim hợp thành chữ Ngân.

(2) Ba mé: quá khứ, hiện tại, vị lai.

 

Thiền sư Đa Bảo

(Đời thứ 5, dòng Vô Ngôn Thông)

Chẳng rõ Sư người ở đâu và họ gì. Chỉ biết, khi Khuông Việt đại sư mở trường giáo hóa ở chùa Khai Quốc, Sư đến tham học. Được Đại sư khen là bậc gặp cơ lãnh ngộ, xử sự rất đặc cách, riêng cho vào thất.

Sau khi đắc pháp, Sư chỉ một mình một bình bát tiêu dao ngoại vật.

Lúc Lý Thái Tổ còn nhỏ, Sư trông thấy dung nghi dị thường, bèn bảo: “Đứa bé này cốt tướng phi thường, sau này ắt làm chủ nước Nam.” Thái Tổ nghe nói thất kinh thưa: “Nay Thánh thượng anh minh còn tại vị, chốn hải nội đều trị yên, cớ sao Thầy lại nói lời phải tội tru di này?” Sư bảo: “Mệnh trời đã định, người dù muốn tránh cũng chẳng được nào.”

Đến khi Thái Tổ lên ngôi, thường thỉnh Sư vào cung thưa hỏi yếu chỉ Thiền và ân lễ Sư rất thâm hậu. Vua xuống chiếu trùng tu ngôi chùa Kiến Sơ làng Phù Đổng là nơi Sư trụ trì.

Sau không rõ Sư tịch ở đâu và lúc nào.

 

Trưởng lão Định Hương

(? – 1051 )

(Đời thứ 6, dòng Vô Ngôn Thông)

Sư họ Lữ, quê ở Chu Minh, xuất gia hồi thuở nhỏ, theo học với Thiền sư Đa Bảo. Sư theo hầu thầy ngót hai mươi bốn năm, thâm hiểu Thiền chỉ. Trong nhóm môn đồ của Đa Bảo, Sư là người xuất sắc nhất.

Một hôm Sư hỏi thầy:

– Làm sao thấy được Chân tâm?

Đa Bảo đáp:

– Là ngươi tự nhọc.

Sư hoát nhiên tỉnh ngộ, thưa:

– Tất cả đều như vậy, đâu phải riêng con.

– Người hội chưa?

– Đệ tử hội rồi lại đồng chưa hội.

– Cần phải gìn giữ cái ấy.

Sư bịt tai, xây lưng đứng.

Đa Bảo liền nạt: Đi!

Sư sụp xuống lạy.

Đa Bảo dạy:

– Về sau ngươi lại giống một kẻ điếc để tiếp người.

Bấy giờ Đô tướng Thành hoàng sứ tên Nguyễn Tuân rất quí mến Sư, thỉnh Sư về trụ trì chùa Cảm Ứng, ở Tiêu Sơn, phủ Thiên Đức. Học chúng các nơi vân tập đông đảo, Sư có công lớn trong việc giáo hóa người.

Đến ngày mồng 3 tháng 3 năm Canh Dần nhằm niên hiệu Sùng Hưng Đại Bảo thứ ba đời Lý Thái Tông (1051), Sư gọi đồ chúng lại từ biệt và để kệ:

Xưa nay không xứ sở
Xứ sở là chân tông.
Chân tông như thế huyễn
Huyễn có là không không.

(Bản lai vô xứ sở
Xứ sở thị chân tông
Chân tông như thị huyễn
Huyễn hữu tức không không.)

Dạy kệ xong, Sư im lặng mà hóa.

 

Thiền sư Thiền Lão

(Đời thứ 6, dòng Vô Ngôn Thông)

Không rõ tên họ và sanh quán Sư ở đâu. Chỉ biết Sư đến tham học với Thiền sư Đa Bảo ở chùa Kiến Sơ, thầm được tâm yếu. Sau, Sư tìm đến Từ Sơn cắm gậy ở đó, trụ trì chùa Trùng Minh trên núi Thiên Phúc huyện Tiên Du.

Thiền phong của Sư lan khắp, học giả theo học có trên ngàn người, cảnh chùa này trở thành một tùng lâm sung thạnh.

Khoảng niên hiệu Thông Thụy (1034-1038), vua Lý Thái Tông thường đến viếng chùa Sư. Vua hỏi Sư:

– Hòa thượng trụ núi này đã được bao lâu?

Sư đáp:

– Chỉ biết ngày tháng này
Ai rành xuân thu trước.

(Đản tri kim nhật nguyệt
Thùy thức cựu xuân thu.)

Vua hỏi:

– Hằng ngày Hòa thượng làm gì?

Sư đáp:

– Trúc biếc hoa vàng đâu cảnh khác
Trăng trong mây bạc hiện toàn chân.

(Thúy trúc hoàng hoa phi ngoại cảnh
Bạch vân minh nguyệt lộ toàn chân.)

Vua lại hỏi:

– Có ý chỉ gì?

Sư đáp:

– Lời nhiều sau vô ích.

Vua hoát nhiên lãnh hội.

*
*   *

Sau khi về cung, Vua sai sứ đến chùa rước Sư vào triều làm cố vấn. Khi đến nơi, Sư đã viên tịch. Vua rất đỗi mến tiếc, ngự chế thi và ai vãn, sai Trung sứ đến cúng và tặng lễ, thu linh cốt xây tháp cúng dường. Tháp dựng tại cửa núi, Vua lại cho trùng tu lại ngôi chùa Sư ở và đặt người hôm sớm lo hương hỏa.

 

Thiền sư Thảo Đường

(Tổ khai sáng dòng thiền Thảo Đường ở Việt Nam)

Sư người Trung Hoa, là đệ tử của Thiền sư Trùng Hiển ở Tuyết Đậu (Tuyết Đậu Trùng Hiển) nhằm đời pháp thứ ba phái Vân Môn. Không rõ lý do gì, Sư sang ở Chiêm Thành.

Năm Kỷ Dậu (1069), vua Lý Thánh Tông đem binh sang đánh Chiêm Thành, bắt được Chế Củ là vua nước ấy cùng một số tù binh. Về triều, Vua ban cho bá quan những tù binh để làm nô bộc. Sư cũng nằm trong số tù binh ấy, và chính Sư lại rơi vào làm nô bộc cho một vị Tăng lục.

Một hôm vị Tăng lục đi khỏi, Sư thấy bản Ngữ lục để trên bàn có mấy chỗ sai, bèn tự ý sửa chữa lại. Vị Tăng lục đi về, xem thấy thế ngạc nhiên, hỏi ra mới biết Sư sửa. Ông đem việc ấy tâu lên vua Lý Thánh Tông. Vua đòi Sư vào triều, đem kinh luận và thiền hỏi Sư. Sư ứng đối rất lanh lẹ và xác đáng. Vua rất kính phục, truy nguyên ra mới biết tông tích của Sư.

Từ đó, vua Thánh Tông thường thưa hỏi Phật pháp nơi Sư và phong Sư chức Quốc sư, mời ở chùa Khai Quốc trong thành Thăng Long. Đồ chúng nghe tiếng tìm đến tham vấn rất đông. Do đây biến thành phái thiền thứ ba ở Việt Nam.

Đến năm mươi tuổi, Sư có chút bệnh ngồi kiết-già thị tịch.

Phái thiền của Sư truyền xuống được năm đời, song ít thấy ghi chép lịch sử đầy đủ.

Thiền sư Viên Chiếu

(999 – 1090)

(Đời thứ 7, dòng Vô Ngôn Thông)

Sư họ Mai tên Trực, quê ở Phước Đường, Long Đàm, là con người anh bà Linh Cảm thái hậu vợ vua Lý Thái Tông. Thuở nhỏ Sư rất thông minh và hiếu học, nghe ở chùa Mật Nghiêm trong bản quận có vị Trưởng lão giỏi về tướng số liền đến nhờ xem. Trưởng lão xem xong bảo:

– Ngươi có duyên với Phật pháp, nếu xuất gia sẽ là vị thiện Bồ-tát, bằng không thì việc thọ yểu khó giữ.

Cảm ngộ lời đoán này, Sư từ giã cha mẹ đến ấp Tiêu Sơn thọ giáo với Trưởng lão Định Hương. Ở đây phục dịch nhiều năm để thâm nghiêm thiền học. Sư thường trì kinh Viên Giác tinh thông pháp tam quán. Một đêm, trong thiền định, Sư thấy Bồ-tát Văn-thù cầm dao mổ bụng Sư, rửa ruột và trao cho diệu dược. Từ đây, những sở tập trong tâm rõ ràng khế hợp, sâu được ngôn ngữ tam-muội, giảng kinh thuyết pháp thao thao.

Về sau, Sư tìm đến phía tả kinh đô Thăng Long dựng một ngôi chùa để hiệu là Cát Tường và trụ trì ở đó. Học giả bốn phương tìm đến tham vấn rất đông.

Có vị Tăng hỏi:

– Phật với Thánh nghĩa ấy thế nào?

Sư đáp:

– Trùng dương cúc nở dưới rào,
Trên cành oanh hót thanh tao dịu dàng.

(Ly hạ trùng dương cúc,
Chi đầu thục khí oanh.)

Tăng thưa:

– Cảm tạ Thầy chỉ dạy, học nhân chẳng hội, xin lại nêu bày ra?

Sư đáp:

– Ngày thì vầng nhật chiếu,
Đêm đến ánh trăng soi.

(Trú tắc kim ô chiếu,
Dạ lai ngọc thố minh.)

Tăng hỏi:

– Đã được chân chỉ của Thầy, còn huyền cơ thì dạy thế nào?

Sư đáp:

– Bưng thau nước đầy không chú ý,
Một lúc sẩy chân hối ích gì.

(Bất thận thủy bàn kình mãn khứ,
Nhất tao tha điệt hối hà chi.)

Tăng hỏi:

– Tất cả chúng sanh từ đâu mà đến? Sau khi chết đi về đâu?

Sư đáp:

– Rùa mù dùi vách đá,
Trạnh què trèo núi cao.

(Manh qui xuyên thạch bích,
Ba miết thướng cao sơn.)

– Tâm và pháp cả hai đều quên, tánh tức chân; thế nào là chân?

Sư đáp:

– Hoa núi mưa sa, thần nữ khóc,
Tre sân gió thổi, Bá Nha đờn.

(Vũ trích nham hoa thần nữ lệ,
Phong xao đình trúc Bá Nha cầm.)

*
*   *

Sư có soạn “Dược Sư Thập Nhị Nguyện Văn”, vua Lý Nhân Tông đưa bản thảo cho sứ thần sang Trung Hoa dâng vua Triết Tông nhà Tống. Vua Triết Tông trao cho các vị Cao tọa pháp sư ở chùa Tướng Quốc xem. Xem xong, các ngài tâu vua Tống rằng:

– Đây là nhục thân Bồ-tát ra đời ở phương Nam, giảng giải kinh nghĩa rất tinh vi, chúng tôi đâu dám thêm bớt chữ nào.

Vua Tống liền sắc sao lại một bản, bản chánh trả lại cho Vua ta. Sứ thần về kinh tâu lại, triều đình càng kính nể và khen thưởng Sư.

*
*   *

Tháng 9 năm Quảng Hựu thứ sáu (1090) đời Lý Nhân Tông, Sư không bệnh gọi môn đồ vào dạy:

– Trong thân ta đây, xương lóng gân mạch, bốn đại hòa hợp, ắt phải vô thường. Ví như ngôi nhà khi hoại, nóc mái, xà ngang đều rơi rớt. Tạm biệt các ngươi, hãy nghe ta nói kệ:

Thân như tường vách đã lung lay,
Đau đáu người đời luống xót thay.
Nếu đạt tâm không, không tướng sắc,
Sắc không ẩn hiện, mặc vần xoay.

(Thân như tường bích dĩ đồi thì
Cử thế thông thông thục bất bi.
Nhược đạt tâm không vô sắc tướng
Sắc không ẩn hiển nhậm suy di.)

Nói kệ xong, Sư ngồi ngay thẳng an nhiên thị tịch, thọ chín mươi hai tuổi, năm mươi sáu tuổi hạ.

Tác phẩm gồm có:

– Tán Viên Giác Kinh.

– Thập Nhị Bồ-tát Hạnh Tu Chứng Đạo Tràng.

– Tham Đồ Hiển Quyết một quyển.

– Dược Sư Thập Nhị Nguyện Văn.

About templevh

476 comments

  1. Pingback: viagra store

  2. Pingback: cialis black

  3. Pingback: generic cialis

  4. Pingback: cialis coupons

  5. Pingback: Buy generic viagra

  6. Pingback: Best price for viagra

  7. Pingback: viagra sales

  8. Pingback: cialis without a prescription

  9. Pingback: where to buy cialis online

  10. Pingback: albuterol without prescription

  11. Pingback: cialis india

  12. Pingback: levitra vs viagra

  13. Pingback: discount viagra online

  14. Pingback: buy chloroquine

  15. Pingback: erectile dysfunction drug

  16. Pingback: best ed pills

  17. Pingback: erectile dysfunction drugs

  18. Pingback: hydroxychloroquine covid

  19. Pingback: best online pharmacy

  20. Pingback: online canadian pharmacy

  21. Pingback: generic cialis

  22. Pingback: Buy cialis online

  23. Pingback: levitra canada

  24. Pingback: vardenafil 20 mg

  25. Pingback: levitra cost

  26. Pingback: buy viagra pills

  27. Pingback: cialis cost

  28. Pingback: casino

  29. Pingback: generic viagra cost

  30. Pingback: casino moons online casino

  31. Pingback: free slots

  32. Pingback: men over 50 viagra heart condition

  33. Pingback: careprost eye drops

  34. Pingback: no credit check loans

  35. Pingback: how long does cialis last

  36. Pingback: payday loans

  37. Pingback: viagra pills

  38. Pingback: cialis generic

  39. Pingback: best real money online casinos

  40. Pingback: approved viagra pharmacy

  41. Pingback: online casino usa news

  42. Pingback: online casino blackjack usa

  43. Pingback: best online casino usa

  44. Pingback: 20 cialis

  45. Pingback: new cialis

  46. Pingback: cialis buy

  47. Pingback: viagra online

  48. Pingback: real money online casino

  49. Pingback: jackpot party casino

  50. Pingback: viagra online

  51. Pingback: viagra for men

  52. Pingback: viagra samples

  53. Pingback: cheap viagra online

  54. Pingback: buy viagra online cheap

  55. Pingback: buy generic ed pills online

  56. Pingback: cialis dosage

  57. Pingback: buy viagra no prescription

  58. Pingback: viagra pills

  59. Pingback: buy viagra new york

  60. Pingback: where to buy viagra in mexico city

  61. Pingback: buy viagra norway

  62. Pingback: cialis trial pack

  63. Pingback: where to buy viagra online

  64. Pingback: cialis online edsmrl

  65. Pingback: Viagra 130mg no prescription

  66. Pingback: Viagra 120 mg usa

  67. Pingback: Viagra 50mg purchase

  68. Pingback: viagra buy

  69. Pingback: cialis cialis

  70. Pingback: Viagra 50 mg pharmacy

  71. Pingback: Viagra 100 mg without prescription

  72. Pingback: Cialis 20 mg price

  73. Pingback: Cialis 40mg no prescription

  74. Pingback: order Cialis 10 mg

  75. Pingback: viagra alternative

  76. Pingback: order viagra

  77. Pingback: viagra cheap

  78. Pingback: Cialis 10 mg without a doctor prescription

  79. Pingback: cheapest levitra 20 mg

  80. Pingback: lasix 100mg online pharmacy

  81. Pingback: canadian viagra

  82. Pingback: how to buy finasteride 1 mg

  83. Pingback: viagra cost

  84. Pingback: cialis generic

  85. Pingback: cheap allegra 120mg

  86. Pingback: how to purchase allopurinol 300mg

  87. Pingback: amaryl 2 mg canada

  88. Pingback: ampicillin 500mg otc

  89. Pingback: antivert 25mg tablets

  90. Pingback: cheap arava 10 mg

  91. Pingback: viagra coupons

  92. Pingback: viagra si perdoren

  93. Pingback: cheap tamoxifen 20mg

  94. Pingback: ashwagandha 60caps online pharmacy

  95. Pingback: cheap soft viagra

  96. Pingback: baclofen 10mg canada

  97. Pingback: cialis capsule

  98. Pingback: side effects of viagra

  99. Pingback: buy cialis using paypal

  100. Pingback: kgr 100 viagra

  101. Pingback: casodex tablets

  102. Pingback: catapres 100 mcg cost

  103. Pingback: ceclor 250mg cost

  104. Pingback: ceftin 250mg otc

  105. Pingback: generic viagra online pharmacy

  106. Pingback: celebrex 200 mg over the counter

  107. Pingback: celexa pills

  108. Pingback: cephalexin 500 mg tablets

  109. Pingback: cipro 250 mg nz

  110. Pingback: claritin 10 mg prices

  111. Pingback: best casino online

  112. Pingback: real money casino

  113. Pingback: online cialis

  114. Pingback: empire city casino online

  115. Pingback: chumba casino

  116. Pingback: slot games

  117. Pingback: gambling games

  118. Pingback: betfair casino online

  119. Pingback: casino online gambling

  120. Pingback: gambling casino online

  121. Pingback: insurance quotes car

  122. Pingback: jupiter car insurance

  123. Pingback: erie car insurance

  124. Pingback: viagra headache

  125. Pingback: dairyland car insurance

  126. Pingback: car insurance quotes calculator

  127. Pingback: best auto and home insurance companies

  128. Pingback: online car insurance quotes

  129. Pingback: best car insurance quotes comparison site

  130. Pingback: auto-owners insurance

  131. Pingback: auto car insurance quotes

  132. Pingback: personal loans online fast deposit

  133. Pingback: get payday loans

  134. Pingback: payday loan

  135. Pingback: fast installment loan

  136. Pingback: quick loans

  137. Pingback: viagra buy online

  138. Pingback: online bad credit loan

  139. Pingback: payday loans with no credit check

  140. Pingback: personal loans with no credit check

  141. Pingback: best website to buy viagra

  142. Pingback: cbd oil legal in all 50 states

  143. Pingback: cbd oil for sale cheap

  144. Pingback: pure kana natural cbd oil

  145. Pingback: cbd oil dosage for breast cancer

  146. Pingback: sildenafil price singapore

  147. Pingback: buy viagra in san francisco

  148. Pingback: viagra cost canada

  149. Pingback: cbd oil for dogs

  150. Pingback: cbd oil wholesale

  151. Pingback: viagra pills pharmacy

  152. Pingback: cbd oil full definition

  153. Pingback: viagra mexico online

  154. Pingback: cbd oil mg dosage for anxiety

  155. Pingback: cbd oil legal in all 50 states

  156. Pingback: write essays for me

  157. Pingback: viagra pill price in india

  158. Pingback: viagra tablets

  159. Pingback: essay buy

  160. Pingback: premium assignments

  161. Pingback: google essay writer

  162. Pingback: federalist papers writers

  163. Pingback: university essay writing service

  164. Pingback: write an argumentative essay

  165. Pingback: sildenafil pharmacy uk

  166. Pingback: buy an essay online cheap

  167. Pingback: research paper writers

  168. Pingback: legitimate essay writing service

  169. Pingback: how to purchase cleocin

  170. Pingback: clomid 100mg nz

  171. Pingback: viagra from canada no prescription

  172. Pingback: clonidine tablets

  173. Pingback: clozaril no prescription

  174. Pingback: where can i buy colchicine 0,5 mg

  175. Pingback: symbicort inhaler cost

  176. Pingback: where to buy cialis in australia

  177. Pingback: order combivent 50/20mcg

  178. Pingback: coreg 12,5mg cost

  179. Pingback: cialis

  180. Pingback: coumadin coupon

  181. Pingback: generic viagra free shipping

  182. Pingback: dissertationhelpvfh.com

  183. Pingback: cost of crestor 5 mg

  184. Pingback: https://essaywritingservicesjy.com

  185. Pingback: https://customessaywriterbyz.com/

  186. Pingback: help write essay for me

  187. Pingback: how to purchase cymbalta 60 mg

  188. Pingback: best thesis writing service

  189. Pingback: someone write my paper

  190. Pingback: dapsone caps cheap

  191. Pingback: phd by thesis only

  192. Pingback: buy research paper

  193. Pingback: ddavp 10mcg without a prescription

  194. Pingback: buy depakote

  195. Pingback: diamox 250 mg tablets

  196. Pingback: differin 15g uk

  197. Pingback: diltiazem price

  198. Pingback: doxycycline 100mg online

  199. Pingback: dramamine online pharmacy

  200. Pingback: elavil no prescription

  201. Pingback: erythromycin 250mg purchase

  202. Pingback: etodolac online

  203. Pingback: flomax pharmacy

  204. Pingback: geodon 40mg without a doctor prescription

  205. Pingback: hyzaar 12,5 mg united states

  206. Pingback: college essay writing help

  207. Pingback: cialis generic

  208. Pingback: generic for cialis

  209. Pingback: imitrex generic

  210. Pingback: imodium tablet

  211. Pingback: read review

  212. Pingback: imuran 25mg online pharmacy

  213. Pingback: indocin purchase

  214. Pingback: lamisil 250mg uk

  215. Pingback: cheapest levaquin

  216. Pingback: cheap lopid 300mg

  217. Pingback: cheapest lopressor

  218. Pingback: luvox 50 mg pills

  219. Pingback: macrobid pills

  220. Pingback: meclizine 25 mg generic

  221. Pingback: viagra no prescricption

  222. Pingback: mestinon 60 mg for sale

  223. Pingback: Ventolin inhalator

  224. Pingback: how to buy micardis

  225. Pingback: cheap mobic 15 mg

  226. Pingback: canadian drugstore reviews

  227. Pingback: how to buy motrin

  228. Pingback: international pharmacy

  229. Pingback: nortriptyline purchase

  230. Pingback: original viagra for sale

  231. Pingback: periactin united kingdom

  232. Pingback: phenergan united kingdom

  233. Pingback: cost of plaquenil 200mg

  234. Pingback: prednisolone 40 mg tablets

  235. Pingback: prevacid tablets

  236. Pingback: prilosec nz

  237. Pingback: proair inhaler without a doctor prescription

  238. Pingback: cost of procardia 30 mg

  239. Pingback: where can i buy proscar

  240. Pingback: protonix 20 mg united kingdom

  241. Pingback: viagra in cape town

  242. Pingback: order provigil 100 mg

  243. Pingback: pulmicort no prescription

  244. Pingback: pyridium online

  245. Pingback: reglan 10 mg generic

  246. Pingback: remeron nz

  247. Pingback: where can i buy retin-a cream 0.05%

  248. Pingback: revatio online

  249. Pingback: how to purchase risperdal

  250. Pingback: robaxin no prescription

  251. Pingback: rogaine for sale

  252. Pingback: seroquel 25mg online pharmacy

  253. Pingback: singulair 10 mg medication

  254. Pingback: cheapest skelaxin

  255. Pingback: spiriva without prescription

  256. Pingback: tenormin 50mg pills

  257. Pingback: thorazine otc

  258. Pingback: toprol nz

  259. Pingback: cheap tricor

  260. Pingback: valtrex coupon

  261. Pingback: verapamil 120 mg nz

  262. Pingback: how to purchase voltaren

  263. Pingback: order wellbutrin

  264. Pingback: zanaflex 2 mg generic

  265. Pingback: can you buy cialis over the counter canada

  266. Pingback: zestril coupon

  267. Pingback: you can try these out

  268. Pingback: how to purchase zocor 20mg

  269. Pingback: zovirax online

  270. Pingback: zyloprim coupon

  271. Pingback: buying viagra online

  272. Pingback: cheapest zyprexa 10 mg

  273. Pingback: order zyvox 600 mg

  274. Pingback: how to buy sildenafil

  275. Pingback: where to buy tadalafil

  276. Pingback: furosemide 40mg cheap

  277. Pingback: escitalopram online

  278. Pingback: how to purchase aripiprazole 15mg

  279. Pingback: where can i buy pioglitazone 30mg

  280. Pingback: spironolactone 25 mg purchase

  281. Pingback: fexofenadine online

  282. Pingback: glimepiride prices

  283. Pingback: meclizine price

  284. Pingback: leflunomide without prescription

  285. Pingback: atomoxetine 10 mg price

  286. Pingback: donepezil uk

  287. Pingback: anastrozole for sale

  288. Pingback: irbesartan canada

  289. Pingback: dutasteride over the counter

  290. Pingback: where can i buy olmesartan 40mg

  291. Pingback: buspirone purchase

  292. Pingback: clonidine canada

  293. Pingback: order cefuroxime 500mg

  294. Pingback: celecoxib for sale

  295. Pingback: cheap citalopram 20 mg

  296. Pingback: ontario

  297. Pingback: cost of cephalexin

  298. Pingback: ciprofloxacin 500 mg cheap

  299. Pingback: where to buy cialis in australia

  300. Pingback: loratadine australia

  301. Pingback: cheap cialis tablets

  302. Pingback: clindamycin purchase

  303. Pingback: clozapine pills

  304. Pingback: buy viagra forum

  305. Pingback: how to purchase prochlorperazine 5 mg

  306. Pingback: carvedilol no prescription

  307. Pingback: where can i buy cialis

  308. Pingback: how to purchase warfarin

  309. Pingback: order rosuvastatin

  310. Pingback: divalproex generic

  311. Pingback: trazodone tablets

  312. Pingback: tolterodine nz

  313. Pingback: acetazolamide for sale

  314. Pingback: where to buy fluconazole

  315. Pingback: phenytoin 100 mg purchase

  316. Pingback: cheap oxybutyninmg

  317. Pingback: doxycycline price

  318. Pingback: bisacodyl pharmacy

  319. Pingback: how to take viagra with water or milk

  320. Pingback: how to buy venlafaxine 37.5 mg

  321. Pingback: amitriptyline purchase

  322. Pingback: permethrin 30g prices

  323. Pingback: cialis bph treatment

  324. Pingback: 141generic2Exare

  325. Pingback: ikupdpyg

  326. Pingback: where can i buy estradiol 2 mg

  327. Pingback: etodolac 400 mg online

  328. Pingback: fluticasone mcg uk

  329. Pingback: cost of alendronate

  330. Pingback: who invented viagra

  331. Pingback: nitrofurantoin canada

  332. Pingback: wat kost cialis 20 mg

  333. Pingback: how often can ivermectin sheep drench be used on a dog

  334. Pingback: glipizide cost

  335. Pingback: buy viagra pills

  336. Pingback: hydrochlorothiazide for sale

  337. Pingback: where to buy sumatriptan 50mg

  338. Pingback: loperamide 2 mg over the counter

  339. Pingback: cialis contrareembolso

  340. Pingback: azathioprine 50mg otc

  341. Pingback: where can i buy propranolol

  342. Pingback: lamotrigine canada

  343. Pingback: terbinafine 250 mg without prescription

  344. Pingback: digoxin 0.25 mg online

  345. Pingback: where to buy levofloxacin

  346. Pingback: cheapest levothyroxine mcg

  347. Pingback: gemfibrozil otc

  348. Pingback: how to purchase clotrimazole

  349. Pingback: metoclopramide 10 mg pharmacy

  350. Pingback: lasix 250 mg

  351. Pingback: cialis 30 day free trial coupon

  352. Pingback: cialis covered by medicare

  353. Pingback: over the counter hydroxychloroquine

  354. Pingback: atorvastatin 20 mg tablets

  355. Pingback: zoloft price

  356. Pingback: seroquel medicine

  357. Pingback: lyrica discounts coupons

  358. Pingback: escitalopram causing dizziness

  359. Pingback: duloxetine side effects in elderly

  360. Pingback: amoxicillin k clav

  361. Pingback: where can i buy propecia

  362. Pingback: buy prednisone 10mg online

  363. Pingback: buy cialis soft tabs

  364. Pingback: ivermectin pills do you need a prescription

  365. Pingback: buy viagra cialis

  366. Pingback: ivermectin prices

  367. Pingback: ivermectin for uti infection

  368. Pingback: who makes ivermectin stock

  369. Pingback: where can i get ivermectin for guinea pig

  370. Pingback: is zithramax good for sinus infections

  371. Pingback: low cost ventolin inhaler for uninsured

  372. Pingback: how often do you worm goats with ivermectin

  373. Pingback: ivermectin injection for dogs

  374. Pingback: zithromax purchase

  375. Pingback: lisinopril prescribed for anxiety

  376. Pingback: is dapoxetine approved in australia

  377. Pingback: stromectol ivermectin for humans

  378. Pingback: clomid bodybuilding dosage

  379. Pingback: generic zithromax over the counter

  380. Pingback: avl ivermectin pour on

  381. Pingback: ivermectin dose for children

  382. Pingback: over the counter chlamydia treatment cvs

  383. Pingback: british pharmacies shipping to usa

  384. Pingback: order amoxil 250mg

  385. Pingback: lasix price uk

  386. Pingback: gabapentin 800

  387. Pingback: quineprox 75 mg

  388. Pingback: prednisone 12 mg

  389. Pingback: buy dapoxetine us

  390. Pingback: provigil how to buy

  391. Pingback: stromectol 3 mg price

  392. Pingback: fish hydroxychloroquine for sale

  393. Pingback: order ventolin

  394. Pingback: zithromax price

  395. Pingback: stromectol pills for sale from mexico

  396. Pingback: gabapentin 1200

  397. Pingback: plaquenil indication

  398. Pingback: prednisone medicine

  399. Pingback: buy priligy nz

  400. Pingback: provigil modafinil

  401. Pingback: ivermectin 1 cream

  402. Pingback: azithromycin

  403. Pingback: cialis generic tadalafil

  404. Pingback: us viagra over the counter

  405. Pingback: couples sex games

  406. Pingback: stromectol order online

  407. Pingback: overnight cialis delivery usa

  408. Pingback: home remedy viagra

  409. Pingback: ivermectin 0.5

  410. Pingback: buy albuterol 8mg

  411. Pingback: buy clomid no rx

  412. Pingback: baricitinib lilly

  413. Pingback: tamoxifen us

  414. Pingback: tamoxifen oral

  415. Pingback: 8mg tizanidine

  416. Pingback: buy clomid usa

  417. Pingback: flccc ivermectin

  418. Pingback: buy generic stromectol

  419. Pingback: lumigan glaucoma

  420. Pingback: ivermectin human

  421. Pingback: buy ivermectin nz

  422. Pingback: where to buy ivermectin

  423. Pingback: cost of ivermectin 3mg tablets

  424. Pingback: ivermectin malaria

  425. Pingback: canada cialis generic online

  426. Pingback: ivermectin tablets walmart

  427. Pingback: cialis canada online pharmacy no prescription

  428. Pingback: covid pill ingredients

  429. Pingback: tadalafil online no prescription

  430. Pingback: us generic cialis

  431. Pingback: ivermectin 15 mg

  432. Pingback: buy viagra online paypal

  433. Pingback: casino games online real money

  434. Pingback: viagra connect price

  435. Pingback: mexico ivermectin

  436. Pingback: no prescription cialis generic

  437. Pingback: cialis prescription cost

  438. Pingback: oral ivermectin cost

  439. Pingback: ivermectin nz

  440. Pingback: ivermectin wormer

  441. Pingback: ivermectin from india

  442. Pingback: tadalafil and dapoxetine

  443. Pingback: ivermectin 6 mg dosage

  444. Pingback: buy ivermectin for humans

  445. Pingback: ivermectin 6mg online

  446. Pingback: buy ivermectin 3mg

  447. Pingback: buy ivermectin 12 mg for humans

  448. Pingback: stromectol merck

  449. Pingback: tadalafil generico

  450. Pingback: what is ivermectin used for

  451. Pingback: ivermectin in diabetic patients

  452. Pingback: ivermectin history

  453. Pingback: order stromectol

  454. Pingback: tadalafil 10mg

  455. Pingback: luckyland slots casino login

  456. Pingback: can you buy stromectol over the counter

  457. Pingback: ivermectin where to buy

  458. Pingback: buy stromectol pills

  459. Pingback: ivermectin 80 mg

  460. Pingback: stromectol 3mg

  461. Pingback: stromectol price uk

  462. Pingback: walmart pharmacy

  463. Pingback: buy liquid ivermectin

  464. Pingback: hydroxychloroquine half life

  465. Pingback: hydroxychloroquine weight loss

  466. Pingback: cialis without prescriptions

  467. Pingback: ivermectin pills canada

  468. Pingback: bahis siteleri

  469. Pingback: stromectol 12 mg online

  470. Pingback: stromectol 12mg tablets

  471. Pingback: stromectol 6 mg tabs

  472. Pingback: viagra vs cialis hardness

  473. Pingback: cialis over counter walmart

  474. Pingback: online medicine in pakistan

  475. Pingback: A片

  476. Pingback: propecia online nz

Scroll To Top